Profilaktyka raka piersi w praktyce
Rak piersi to najczęstszy nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce. Co roku diagnozę słyszy ponad 21 tysięcy Polek. Wczesne wykrycie zmian znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Dlatego w dniach 7 i 8 października w Lewkowie i Wtórku odbyły się bezpłatne warsztaty samobadania piersi. Zajęcia poprowadziły położne z ostrowskiego szpitala w ramach akcji „Różowy Październik”, organizowanej przez Gminę Ostrów Wielkopolski.
Statystyki, które nie pozostawiają złudzeń
Według Krajowego Rejestru Nowotworów w 2023 roku w Polsce zarejestrowano 21 716 nowych zachorowań na raka piersi i 6757 zgonów z tego powodu. Nowotwór ten stanowił 22,6% wszystkich nowych rozpoznań nowotworów złośliwych u kobiet i był drugą – po raku płuca – najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych wśród Polek. Za tymi liczbami stoją historie kobiet i ich bliskich, dlatego październikowa kampania objęła nie tylko wczesne wykrywanie, ale też budowanie świadomości o przebiegu choroby i możliwościach ograniczania ryzyka.
Nauka samobadania z położnymi
Pierwsze spotkanie odbyło się 7 października w Lewkowie, gdzie warsztaty poprowadziły położne Marta Smug i Aleksandra Ziętek. Dzień później w Wtórku z mieszkankami spotkały się Daria Kaszkur i Anna Kubiak. Wszystkie prowadzące reprezentowały Oddział Ginekologiczno-Położniczy ostrowskiego szpitala. Kluczowym elementem obu spotkań była praktyczna nauka samobadania piersi z użyciem specjalistycznego fantoma. Uczestniczki poznały prawidłową technikę badania palpacyjnego, uczyły się rozpoznawać niepokojące zmiany i dowiedziały się, na jakie sygnały organizmu zwracać uwagę.
Samobadanie obejmuje obserwację wyglądu piersi oraz dokładne badanie dotykiem. Niepokój powinny wzbudzić guzki, zmiany kształtu lub wielkości piersi, wciągnięcie brodawki sutkowej, zmiany struktury skóry, zaczerwienienia czy nietypowa wydzielina z brodawki. Położne podkreślały znaczenie regularności – znajomość własnego ciała pozwala łatwiej zauważyć nowe zmiany. Samobadanie nie zastępuje mammografii, USG ani konsultacji lekarskiej, jest jednym z elementów profilaktyki i uzupełnieniem badań diagnostycznych.
Pięć stadiów – dlaczego czas ma znaczenie
Ważną część warsztatów poświęcono przebiegowi raka piersi i możliwościom leczenia. Uczestniczki poznały pięć stadiów zaawansowania – od stadium 0 (przedinwazyjnego) do stadium IV (przerzutowego). Stopień zaawansowania wpływa na dobór terapii i rokowania. Przy wczesnym wykryciu istnieje większa szansa na leczenie oszczędzające pierś bez konieczności jej całkowitego usunięcia oraz na ograniczenie zakresu zabiegów dotyczących węzłów chłonnych. W bardziej zaawansowanych stadiach leczenie może wymagać połączenia chirurgii, radioterapii, chemioterapii, hormonoterapii, immunoterapii czy terapii celowanych molekularnie. O wyborze postępowania decydują wyniki badań, charakter nowotworu i jego zaawansowanie. Rak piersi przez długi czas może rozwijać się bez wyraźnych objawów, dlatego badania przesiewowe pozwalają wykryć zmiany, zanim staną się wyczuwalne. Przypomniano o bezpłatnej mammografii finansowanej przez NFZ – program obejmuje kobiety w wieku od 45 do 74 lat spełniające kryteria programu.
Co możemy kontrolować?
Nie wszystkie czynniki ryzyka można wyeliminować – wiek, uwarunkowania genetyczne czy mutacje w genach BRCA1 i BRCA2 są niezależne od codziennych wyborów. Istnieje jednak grupa czynników, na które mamy realny wpływ. Podczas warsztatów omówiono znaczenie aktywności fizycznej, utrzymywania prawidłowej masy ciała, ograniczania spożycia alkoholu oraz odpowiedniego odżywiania. Regularny ruch, zbilansowana dieta bogata w warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste, a także ograniczanie żywności wysokoprzetworzonej mogą pomagać w zmniejszaniu ryzyka chorób nowotworowych. Profilaktyka nie daje całkowitej ochrony, ale ogranicza część czynników ryzyka, a w połączeniu z badaniami zwiększa szanse na wczesne rozpoznanie zmian.
Życie po diagnozie – wsparcie wielokierunkowe
Spotkania w Lewkowie i Wtórku były też okazją do rozmowy o sytuacji kobiet, które usłyszały diagnozę i rozpoczęły leczenie onkologiczne. Powrót do zdrowia po operacji, chemioterapii czy radioterapii często wymaga wielokierunkowego wsparcia. Szczególne znaczenie ma fizjoterapia, zwłaszcza u pacjentek po mastektomii i usunięciu węzłów chłonnych – odpowiednio dobrane ćwiczenia pomagają odzyskać sprawność ręki i barku oraz ograniczać ryzyko powikłań, w tym obrzęku limfatycznego. Równie istotne jest prawidłowe odżywianie – organizm osłabiony intensywnym leczeniem potrzebuje odpowiedniej ilości składników odżywczych, a indywidualnie dobrana dieta może wspierać rekonwalescencję. Nie można pomijać zdrowia psychicznego – lęk przed nawrotem, zmiany w wyglądzie ciała, zmęczenie czy trudności z powrotem do wcześniejszej aktywności mogą stanowić poważne obciążenie emocjonalne. W takich sytuacjach pomoc psychologa i wsparcie osób z podobnymi doświadczeniami bywają równie ważne jak rehabilitacja fizyczna.
Ostrowskie Amazonki – 30 lat wsparcia
Podczas warsztatów przypomniano o działalności Ostrowskiego Klubu Amazonek, który od 11 marca 1996 roku wspiera kobiety dotknięte chorobą nowotworową piersi. Organizacja prowadzi działania z zakresu rehabilitacji psychofizycznej, pomagając pacjentkom odzyskiwać sprawność, pewność siebie i samodzielność po zakończeniu leczenia. Wśród form wsparcia znajdują się rehabilitacja ruchowa, zajęcia na basenie, spotkania z psychologiem oraz pomoc przeszkolonych wolontariuszek towarzyszących pacjentkom przed operacją i po niej. Organizowane są również spotkania edukacyjne i integracyjne. Kobiety potrzebujące rozmowy lub wsparcia mogą skorzystać z całodobowego telefonu zaufania Ostrowskiego Klubu Amazonek pod numerem 519 517 386.
Różowy Październik – nie tylko od święta
Październik na całym świecie jest miesiącem budowania świadomości na temat raka piersi. Jego symbolem pozostaje różowa wstążka, przypominająca o znaczeniu profilaktyki, solidarności z osobami chorującymi oraz wsparcia dla kobiet mierzących się z diagnozą. Warsztaty w Gminie Ostrów Wielkopolski miały przede wszystkim praktyczny wymiar – bezpośredni kontakt z położnymi, możliwość zadawania pytań i ćwiczenia na fantomie pozwoliły uczestniczkom zdobyć umiejętności do samodzielnego wykorzystania w domu. Warto pamiętać, że troska o zdrowie piersi nie powinna ograniczać się do października – regularne badania, reagowanie na niepokojące objawy i świadome podejście do zdrowia mają znaczenie przez cały rok. Wydarzenie zorganizował samorząd Gminy Ostrów Wielkopolski oraz Szpital w Ostrowie Wielkopolskim przy wsparciu KGW Lewków i KGW Wtórek.
Źródło: Ostrów Wielkopolski
